คลังความรู้

ข้อมูล Monograph

ชื่อพ้องทางวิทยาศาสตร์ (Synonym)

ลำดับ

ชื่อพ้องทางวิทยาศาสตร์

Centella coriacea Nannfd.

Hydrocotyle asiatica L.

Hydrocotyle hebecarpa DC.

Hydrocotyle lunata Lam.

Hydrocotyle lurida Hance


ชื่ออื่น	ผักหนอก(4, 5), Asiatic pennywort, barmi, gotucola, Indian pennywort, Indian water navelwort (1, 2, 6)

ลักษณะพืช	ไม้ล้มลุก ลำต้นสั้น มีไหล ใบ เป็นใบเดี่ยว เรียงเวียนถี่ ๆ ดูคล้ายเป็นกระจุกที่บริเวณโคนต้น รูปไตหรือค่อนข้างกลม กว้าง 1-7 เซนติเมตร ยาว 1-4 เซนติเมตร ปลายโค้งกว้าง โคนรูปหัวใจ ขอบหยักมนหรือหยักแหลม ด้านบนสีเขียวเข้มกว่าด้านล่าง เส้นใบออกจากโคนใบ 5-7 เส้น ก้านใบยาว 5-40 เซนติเมตร ช่อดอก แบบช่อซี่ร่มขนาดเล็ก ออกตามซอกใบ อาจเป็นช่อเดี่ยวหรือช่อประกอบ 2-5 ช่อ ก้านช่อยาว 0.5-1.2 เซนติเมตร แต่ละช่อมีดอกขนาดเล็ก 2-4 ดอก ใบประดับและใบประดับย่อยเล็กมาก ดอก มีก้านดอกยาวประมาณ 1 มิลลิเมตร หรือไม่มีก้าน กลีบเลี้ยงเห็นไม่ชัดเจน กลีบดอก 5 กลีบ รูปไข่หรือรูปไข่กลับ ยาวประมาณ 1 มิลลิเมตร สีเขียวหรือสีม่วงแดง เกสรเพศผู้ 5 อัน ขนาดเล็กมาก ก้านเกสรเพศเมียมี 2 อัน ยาวประมาณ 0.5 มิลลิเมตร ผล แบบผลแห้งแยกแล้วแตก รูปกลมค่อนข้างแบนด้านข้าง กว้าง 2-4 มิลลิเมตร ยาว 3-4 มิลลิเมตร เปลือกมีสันเตี้ยเป็นแนวตามยาว 7-9 สัน มีขนเล็กน้อยเมื่ออ่อน เมล็ด เล็กมาก (3, 5, 7)
ถิ่นกำเนิดและการกระจายพันธุ์	พืชชนิดนี้เป็นพืชในเขตร้อนและเขตอบอุ่น มีเขตการกระจายพันธุ์ตั้งแต่ทวีปแอฟริกา อเมริกา ออสเตรเลีย และเอเชีย สำหรับทวีปเอเชียนั้นพบมากในแถบเอเชียตะวันออกและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (2, 3, 5-7)
ลักษณะเครื่องยา	บัวบกเป็นส่วนเหนือดินแห้ง สีน้ำตาลอมเขียว ประกอบด้วยส่วนลำต้นเรียวเล็ก บิด ใบทั้งที่เป็นใบสมบูรณ์หรือชิ้นส่วนของใบ ใบที่สมบูรณ์รูปไตหรือค่อนข้างกลม ก้านยาว กลิ่นเฉพาะตัว รสขมแกมหวานเล็กน้อย (1)

ข้อมูลภาพประกอบ

ชื่อไฟล์	ประเภทของภาพ	Download
42-buabok-1.jpg	ภาพประกอบ	download
42-buabok-2.jpg	ภาพประกอบ	download
42-buabok-3.jpg	ภาพประกอบ	download


ข้อบ่งใช้	ลดการอักเสบ สมานแผล ตำราสรรพคุณยาไทยว่าบัวบกมีรสขมเฝื่อน แก้เมื่อยขัด แก้ลงท้อง เป็นยาอายุวัฒนะ แก้โลหิตตกทวารหรือลงเป็นเลือด กระจายโลหิต อาเจียนเป็นเลือด มีอาการแสบอก แก้ปัสสาวะขัด แก้ฝี แก้บวม แก้เจ็บคอ (13) ข้อมูลจากการศึกษาวิจัยพรีคลินิกพบว่าบัวบกมีฤทธิ์สมานแผล (14-19) รักษาแผลเปื่อยกระเพาะอาหาร (20-22) ลดการอักเสบ (23) ต้านออกซิเดชั่น (24) ต้านเชื้อไวรัส (25-26) ช่วยให้คลายกังวล (27) แก้ฃึมเศร้า (28) ข้อมูลจากการศึกษาวิจัยในคนพบว่าบัวบกมีฤทธิ์รักษาความผิดปรกติของหลอดเลือดดำ (29-36) ช่วยให้คลายกังวล (37) รักษาแผลที่ผิวหนัง (38) รักษาแผลในทางเดินอาหาร (38) ข้อห้ามใช้ ห้ามใช้ในคนที่มีประวัติแพ้พืชในวงศ์ผักชี (Apiaceae) (2)
ขนาดและวิธีใช้	กินครั้งละ 0.6 กรัม วันละ 3 ครั้ง (1, 2, 8, 9) หรือใช้ครีมที่มีสารสกัดจากใบบัวบกสดร้อยละ 7 โดยน้ำหนัก ทาบริเวณที่เป็นแผลวันละ 3 ครั้ง (38)
ข้อห้ามใช้	ห้ามใช้ในคนที่มีประวัติแพ้พืชในวงศ์ผักชี (Apiaceae) (2)
คำเตือน
ข้อควรระวัง	การใช้ยาทาที่มีส่วนผสมของบัวบกอาจทำให้เกิดการไวต่อแสงอย่างผิดปรกติในบริเวณที่ใช้ยา (8, 9, 39)
หมายเหตุ

ข้อมูลเอกสารอ้างอิง

ลำดับ

ชื่อเอกสารอ้างอิง

Supplement to Thai Herbal Pharmacopoeia. Nonthaburi: Department of Medical Sciences, Ministry of Public Health. 2004. p. 9-17.

WHO Monographs on Selected Medicinal Plants. Vol. I. Geneva: World Health Organization. 1999. p. 77-85.

Buwalda P. Umbelliferae. Flora Malesiana. 1949; 4(2): 116-7.

ส่วนพฤกษศาสตร์ป่าไม้ สำนักวิชาการป่าไม้ กรมป่าไม้. ชื่อพรรณไม้แห่งประเทศไทย เต็ม สมิตินันทน์. ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม. กรุงเทพฯ : บริษัทประชาชน จำกัด. 2544. หน้า 118.

Hedge IC, Lamond JM. Umbelliferae. In: Smitinand T, Larsen K, editors. Flora of Thailand. Vol. 5, Pt. 4. Bangkok: The Royal Forest Department. 1992. p. 442-8.

de Padua LS, Bunyapraphatsara N, Lemmens RHMJ, editors. Plant resources of south-east Asia No.12(1). Medicinal and poisonous plants 1. Leiden (Netherlands): Backhuys Publishers. 1999. p. 190-4.

Backer CA, Bakhuizen van den Brick RC. Acanthaceae. Flora of Java. Vol. 2. Groningen (Netherlands): N.V.P. Noordhoff. 1965. p. 171-3.

British Herbal Pharmacopoeia. Bournemouth: The British Herbal Medicine Association. 1983. p. 56-7.

Newall CA, Anderson LA, Phillipson JD. Herbal medicines. London: The Pharmaceutical Press. 1996. p. 170-2.

Tang W, Eisenbrand G. Chinese drugs of plant origin. Berlin: Springer-Verlag. 1992. p. 273-6.

จำนวนคนเข้าใช้งาน

คน

โมบายแอปพลิเคชัน ดาวน์โหลดได้แล้ววันนี้	สามารถติดต่อเราผ่าน Line ได้แล้ววันนี้	ติดตาม กรมการแพทย์แผนไทยฯ ผ่านทางโซเชียลมีเดียได้ที่
			กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก เลขที่ 88/23 หมู่ 4 ถนนติวานนท์ ต.ตลาดขวัญ อ.เมือง จ.นนทบุรี 11000 E-mail : iettcm.dtam@gmail.com โทรศัพท์ : (+66) 0-2591-7007 โทรสาร : (+66) 0-2591-7007
			Ⓒ สงวนลิขสิทธิ์ กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก Copyright Ⓒ 2015 Department of Thai Traditional and Alternative Medicine หน่วยงานหลัก: กองวิชาการและแผนงาน โดย กลุ่มงานวิชาการและคลังความรู้ (วค.)

คลังความรู้
กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก
Department of Thai Traditional and Alternative Medicine

คลังความรู้

ชื่อวิทยาศาสตร์